Κυπριακό: Εναλλακτικές Επιλογές ή Αδιέξοδα;






Ομιλία Γιώργου Λιλλήκα στην εκδήλωση με θέμα:

Κυπριακό: Εναλλακτικές Επιλογές ή Αδιέξοδα;

Πριν ακριβώς 10 χρόνια προχώρησα στην έκδοση του βιβλίου «Λύση του Κυπριακού: Πραγματικότητες, διλήμματα, επιλογές». Έκτοτε, δεν έγιναν ούτε προβληματισμοί ούτε άλλες επιλογές πλην της πεπατημένης. Το μόνο δίλημμα που πάντοτε ετίθετο και τίθεται από τις πολιτικές ηγεσίες που επιμένουν στη ΔΔΟ είναι: λύση ή αδιέξοδο;

Ένα ανύπαρκτο και παραπλανητικό δίλημμα αφού στην πραγματικότητα το Κυπριακό βρίσκεται σ’ ένα παρατεταμένο, ατέρμονο αδιέξοδο που κατά καιρούς διακόπτετο από κάποιους γύρους συνομιλιών. Το παρατεταμένο αδιέξοδο το προκαλούσε η αδιάλλακτη στάση της Τουρκίας η οποία εξυπηρετείται από αυτό αφού της επιτρέπει να διαιωνίζει την κατοχή και τη διχοτόμηση και να αξιοποιεί τα δεδομένα που δημιουργεί για να τα καταστήσει στη συνέχεια σε συνισταμένες της λύσης. Γι’ αυτό η Τουρκία οδηγούσε μέσω των συνομιλιών την ΕΚ πλευρά πάντα στο ίδιο δίλημμα: λύση Τουρκικών προδιαγραφών ή αδιέξοδο;

Τα τελευταία 30 χρόνια, με εξαίρεση την πενταετία Τάσσου Παπαδόπουλου, τον τόπο κυβέρνησαν και το Κυπριακό διαχειρίστηκαν Προέδροι που αυτοπροσδιορίζοντο ως «Προέδροι λύσης» ή θερούντο απ’ αυτούς που αρέσκονται στους χαρακτηρισμούς και κατηγοριοποιήσεις ότι ανήκουν στη λεγόμενη «ρεαλιστική σχολή». Κι όμως το Κυπριακό παραμένει άλυτο. Έτσι όλοι αυτοί που διαχρονικά και σήμερα πιέζουν για επανάληψη των συνομιλιών για να βρεθεί σύντομα μια λύση, στην πραγματικότητα, έμμεσα κι άθελα τους επιρρίπτουν την ευθύνη της μη λύσης στους κατά καιρούς Προέδρους της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Στην πολιτική ηγεσία επικρατεί μια μεγάλη σύγχυση και μια υπέρμετρη φοβία που αποτρέπει την όποια συζήτηση και τον όποιο προβληματισμό ως προς την πορεία του Κυπριακού και τις εναλλακτικές επιλογές που έχουμε. Κι όταν λέμε εναλλακτικές επιλογές εννοούμε και ως προς την στρατηγική και τακτική και ως προς το μοντέλο λύσης του Κυπριακού, δηλαδή τους στόχους, ακόμα και ως προς τον χρονισμό.

Ως προς τους στόχους η σύγχυση που επικρατεί μας έχει παγιδεύσει κι εγκλωβίσει σε μια πορεία μονομερών υποχωρήσεων. Στόχος θεωρείται ότι είναι η λύση του Κυπριακού. Αυτό δηλώνει μια πολύ μεγάλη μερίδα της πολιτικής ηγεσίας. Μα αν ο στόχος είναι η λύση τότε η λύση γίνεται αυτοσκοπός. Άρα θα πρέπει να κάνουμε το παν για να την πετύχουμε.

Κι αν η Τουρκία είναι ανυποχώρητη τότε εμείς για χάρη της λύσης οφείλουμε να συναντήσουμε και να ικανοποιήσουμε τις τουρκικές απαιτήσεις κι αξιώσεις. Αν λοιπόν στόχος είναι η λύση τα πράγματα γίνονται πολύ πιο εύκολα και δικαιολογημένα κάποιος μπορεί να ισχυριστεί πως φταίει ο Νίκος Αναστασιάδης που δεν υπέγραψε στο Κρανς Μοντανά , φταίει ο Δημήτρης Χριστόφιας που έκανε 5 χρόνια διαπραγμάτευση και δεν υπέγραψε, φταίει τελικά ο κάθε Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Η πραγματικότητα, όμως, είναι ότι η λύση δεν μπορεί να είναι ο στόχος του αγώνα μας. Η λύση είναι το μέσο, το εργαλείο για την επίτευξη των στόχων μας. Για εμάς, για παράδειγμα, στόχος μας είναι η απελευθέρωση.

Μέσα από τη λύση στοχεύουμε στο να αποκαταστήσουμε την εδαφική ακεραιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας, στην αποκατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων χωρίς διακρίσεις κι αποκλεισμούς, στην πλήρη ανεξαρτησία και κυριαρχία χωρίς εγγυήσεις και ξένα στρατεύματα.

Για κάποιους άλλους η λύση ακούει στο όνομα της επανένωσης, ένας γενικός και αόριστος ορισμός που χωρεί κάθε λογής περιεχόμενο. Αν επανένωση σημαίνει ενιαία κοινή οικονομία, να ζουν οι ΕΚ και ΤΚ σε μικτά χωριά και πόλεις τότε θα πρέπει να προβληματιστούν για το κατά πόσο η υπό διαπραγμάτευση λύση όντως επανενώνει την Κύπρο και τον λαό της. Τον Φεβράρη του 2015 επιχειρήσαμε, μέσα από ένα ολοκληρωμένο και πολυσέλιδο έγγραφο στρατηγικής, να προκαλέσουμε και να επικεντρώσουμε τη συζήτηση στο Εθνικό Συμβούλιο στον προσδιορισμό των στόχων μας.

Να συζητήσουμε και να καθορίσουμε επιτέλους, σε μια πρώτη φάση, ποιους στόχους θέλουμε να πετύχουμε μέσα από την όποια λύση του Κυπριακού και στη συνέχεια με ποια στρατηγική και με ποιο μοντέλο λύσης μπορούμε να πετύχουμε αυτούς τους στόχους. Αυτή η συζήτηση δεν έγινε ασφαλώς και δυστυχώς ποτέ. Κάτι παρόμοιο συνέβηκε και περί το τέλος του 2005 ή αρχές του 2006 όταν ο αείμνηστος Τάσσος Παπαδόπουλος μου ζήτησε όπως, ένα σημείωμα που του είχα καταθέσει το εγείρω στη συνεδρία του Εθνικού Συμβουλίου, στο οποίο μετείχα τότε υπό την ιδιότητα του Κυβερνητικού Εκπροσώπου που διατηρούσα για κάποιους μήνες παράλληλα με αυτή του Υπουργού Εμπορίου.

Απ’ αφορμή του Σχεδίου Ανάν και το αποτέλεσμα του ιστορικού δημοψηφίσματος της 24ης Απριλίου, με το σημείωμα εκείνο έγειρα κάποια ζητήματα που κατά την άποψη μου έπρεπε να απασχολήσουν το Εθνικό Συμβούλιο. Με λίγα λόγια, εισηγούμουν όπως γίνει μια σε βάθος, ολοκληρωμένη αξιολόγηση της πορείας του Κυπριακού χωρίς πνεύμα αλληλοεπίρρηψης ευθυνών ή προσπάθειας αυτοδικαίωσης. Να αξιολογήσουμε τους στόχους που επιδιώκει η Τουρκία, την στρατηγική που ακολουθεί, να αξιολογήσουμε τη δική μας στρατηγική, πού πετύχαμε και πού αποτύχαμε για να καθορίσουμε τα επόμενα μας βήματα. Ασφαλώς ούτε και τότε έγινε αποδεκτό να γίνει μια τέτοια συζήτηση. Αυτό το σημείωμα ήταν που αποτέλεσε και την αιτία αλλά και τη βάση του βιβλίου που έκδωσα λίγα χρόνια αργότερα.

Στο βιβλίο μου πραγματεύομαι, παραθέτοντας προβληματισμούς χωρίς να παίρνω θέση, όσα μοντέλα λύσης του Κυπριακού μπόρεσα να εντοπίσω. Υιοθετώντας την εισήγηση του αείμνηστου Τάσσου Παπαδόπουλου στο πολυσέλιδο κείμενο σχολίων που μου έστειλε επί του χειρόγραφου, ένα απ’ αυτά τα μοντέλα το μετακίνησα στο κεφάλαιο που πραγματεύεται την πολιτική της Τουρκίας.

Σήμερα, βρισκόμαστε μπροστά από ένα σκληρό αλλά υπαρκτό δίλημμα που δεν το θέσαμε εμείς αλλά πλέον μας το θέτουν οι άλλοι, ακόμα και ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών: να συνεχίσουμε διαιωνίζοντας το αδιέξοδο και κατά συνέπεια την κατοχή και τη διχοτόμηση ή να αναζητήσουμε εναλλακτικές επιλογές. Η αναφορά στην Έκθεση του Γ.Γ. σε «νέες ιδέες», σε αυτό παραπέμπει και ας μην στρουθοκαμηλίζουμε.

Τα διλήμματα σκληρά και αδυσώπητα. Πολιτικά, ηθικά και ιστορικά διλήμματα και τα ερωτήματα στα οποία πρέπει να απαντήσουμε εξίσου σκληρά και δύσκολα. Αν, όμως, ούτε τώρα το πράξουμε θα το πράξουν κάποιοι άλλοι για μας και απλά εμείς θα υποστούμε τις δικές τους επιλογές. Όσοι αρνούνται να προβληματιστούν ελεύθερα και υπεύθυνα, απλά πρέπει να γνωρίζουν ότι το μόνο που πετυχαίνουν είναι να μας κρατούν καθηλωμένους στο τραγικό δίλημμα της Τουρκικής λύσης ή του αδιεξόδου. Δίλημμα που και στα δύο σκέλη η απάντηση εξυπηρετεί μόνο την Τουρκία.

Ενδεχόμενη αλλαγή μοντέλου και στρατηγικής θα μας οδηγήσει σε αδιέξοδο γιατί η Τουρκία θα το απορρίψει, ισχυρίζονται όσοι επιμένουν στην άκαρπη πορεία των 44 χρόνων που πέρασαν από την εισβολή. Μα μήπως για 44 χρόνια δεν είμαστε σε διαρκές αδιέξοδο με το συγκεκριμένο μοντέλο και τη συγκεκριμένη ακολουθούμενη πολιτική; Η όποια «πρόοδος» έχει επιτευχθεί σ’ όλη αυτή την πολύχρονη διαδικασία δεν είναι τίποτα άλλο από την αποτύπωση δικών μας μονομερών υποχωρήσεων που έχουν καταστήσει την υπό διαπραγμάτευση λύση άδικη, μη λειτουργική κι άρα θνησιγενή.

Είχα πει και άλλοτε πως αν κρίνει η πλειοψηφία του λαού ότι ο στόχος ανατροπής των κατοχικών δεδομένων είναι ανέφικτος, όπως κάποιοι ισχυρίζονται, ας καθορίσουμε άλλους στόχους οι οποίοι όμως να διασφαλίζουν την επιβίωση του Κυπριακού Ελληνισμού και την διατήρηση και συνέχιση της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Όπως δήλωσα μετά το αδιέξοδο στο Κρανς Μοντάνα, το Κυπριακό έχει πλέον περάσει σε άλλη φάση. Είχα προειδοποιήσει ότι η Τουρκία με την στήριξη των συμμάχων της θα επιχειρήσουν να αλλάξουν την όλη προσέγγιση στο Κυπριακό θέτοντας την πλευρά μας σε μειονεκτική θέση, τόσο ως προς τη μορφή της λύσης όσο κι ως προς τη διαδικασία.

Η τελευταία έκθεση του Γ.Γ. απεικονίζει με πολύ ξεκάθαρο τρόπο την νέα αυτή προσέγγιση. Μιλά για «νέες ιδέες», υιοθετεί τα χρονοδιαγράμματα και διασυνδέει το ενεργειακό πρόγραμμα της Κυπριακής Δημοκρατίας με τη λύση του Κυπριακού. Η διαδικασία που προωθεί η κυρία Λουτ, κινείται σ’ αυτά τα πλαίσια και η προϋπόθεση για συμφωνία επί των Όρων Αναφοράς, αναπόφευκτα θα μας οδηγήσει σε σύντομο χρόνο σ’ ένα σημείο όπου θα πρέπει να πάρουμε αποφάσεις. Αποφάσεις που προϋποθέτουν απαντήσεις σε σκληρά ερωτήματα που μέχρι τώρα αποφεύγαμε να απαντήσουμε.

Παραθέτω μερικά από τα ερωτήματα που πρέπει να απαντήσουμε πριν πέσουν οι τίτλοι τέλους:

  1. Τι επιδιώκει η Τουρκία στην Κύπρο; Ποιοι είναι οι πραγματικοί της στόχοι σήμερα;

  2. Πως διασφαλίζεται η επιβίωση του Κυπριακού Ελληνισμού;

  3. Τι σημαίνει στην πράξη λειτουργική και βιώσιμη λύση του Κυπριακού; Μπορεί μια άδικη λύση να είναι βιώσιμη; Μπορεί η παραβίαση των αρχών της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου να οδηγήσουν σε λειτουργικό κράτος; Ποιες θα είναι οι συνέπειες στο ενδεχόμενο κατάρρευσης του νέου κράτους εξαιτίας δυσλειτουργικών διαδικασιών στη λήψη αποφάσεων;

  4. Ποιοι κίνδυνοι ελλοχεύουν για τον Κυπριακό Ελληνισμό στην περίπτωση μετατροπής της Κυπριακής Δημοκρατίας σε Ελληνοκυπριακό Συνιστών Κράτος για να δημιουργηθεί η ΔΔΟ;

  5. Η ΔΔΟ οδηγεί στην επανένωση ή στην νομιμοποίηση των δεδομένων που δημιούργησε η εισβολή και σε μια συγκεκαλυμμένη διχοτόμηση; Κι αν όντως πρόκειται για συγκεκαλυμμένη διχοτόμηση γιατί η Τουρκία να επιδιώξει λύση δύο Κρατών;

  6. Ρίχνονται από την Τουρκία και άλλα κέντρα αποφάσεων ιδέες για Συνομοσπονδία, για δύο Κράτη, για προσάρτηση των κατεχομένων. Ενώ με πρωτοβουλία του Προέδρου Αναστασιάδη συζητείται και η αποκεντρωμένη ΔΔΟ. Ποια πλεονεκτήματα και ποια μεινοκτήματα έχουν αυτά ή και άλλα μοντέλα λύσης του Κυπριακού; Δεν θα έπρεπε όλα αυτά να τύχουν συγκριτικής μελέτης από ακαδημαϊκούς και εμπειρογνώμονες; Ποιο από όλα αυτά τα μοντέλα εξυπηρετεί καλύτερα την Τουρκία για να πετύχει το στόχο του ελέγχου ολόκληρης της Κύπρου; Ποιο μοντέλο διασφαλίζει καλύτερα την επιβίωση του Κυπριακού Ελληνισμού; Ποιοι κίνδυνοι ελλοχεύουν στο κάθε μοντέλο;

  7. Ποιες εναλλακτικές επιλογές έχουμε στο επίπεδο στρατηγικής; Η ακολουθούμενη πολιτική κατευνασμού της Τουρκίας έχει εξόφθαλμα αποτύχει. Μπορούμε να χαράξουμε μιαν άλλη στρατηγική και ποια πρέπει να είναι αυτή; Μπορούμε να συνάψουμε ισχυρές συμμαχίες που θα ενισχύουν και θα θωρακίζουν την Κυπριακή Δημοκρατία και με ποιες χώρες;

  8. Η ανακάλυψη Υδρογονανθράκων στην Κυπριακή ΑΟΖ πως αλλάζει τα δεδομένα στο Κυπριακό; Μπορεί να αποτελέσει διπλωματικό και στρατηγικό εργαλείο η ενέργεια και προς ποια κατεύθυνση;

  9. Η διεθνής κατάσταση αλλά και η κατάσταση στην περιοχή μας είναι ρευστή. Νέοι συσχετισμοί δυνάμεων διαμορφώνονται. Οι σχέσεις ΗΠΑ-Τουρκίας διάγουν την χειρότερη κρίση στην ιστορία τους. Πως αυτό μας επηρεάζει; Που μπορεί να οδηγήσει αυτή η κρίση; Πως μπορούμε να την αξιοποιήσουμε; Οι σχέσεις Ρωσίας-Τουρκίας πως επηρεάζουν το Κυπριακό; Δεν θα έπρεπε για όλα αυτά να έχουμε ένα θεσμό και μηχανισμό παρακολούθησης, ανάλυσης και στρατηγικού σχεδιασμού;

  10. Τέλος ο παράγοντας χρόνου. Πως η Τουρκία αξιοποιεί τον χρόνο; Πως η δική μας πλευρά θα μπορούσε να τον αξιοποιήσει; Ποια είναι η καλύτερη χρονική στιγμή για επιδίωξη λύσης του Κυπριακού;

Αυτά και πολλά άλλα ερωτήματα, κυρίες και κύριοι, θα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο στρατηγικών μελετών και συλλογικού προβληματισμού στη συνέχεια. Θα τα βρούμε μπροστά μας αυτά τα ερωτήματα, πολύ σύντομα, γιατί είναι πλέον ξεκάθαρο πως το Κυπριακό, μετά τις Διασκέψεις της Γενεύης και του Κρανς Μοντανά έχει μπει σε άλλη τροχιά και εντάσσεται στην εξυπηρέτηση ευρύτερων σχεδιασμών από τους πρωταγωνιστές της διεθνούς κοινότητας. Το Κυπριακό οδηγείται στην τελική του φάση. Η πίεση για επάνοδο σε μια νέα Διάσκεψη μέσα από στενά χρονοδιαγράμματα σ’ αυτό αποσκοπεί. Κι αυτή τη φορά οφείλουμε να είμαστε μελετημένοι και προετοιμασμένοι για να αποφύγουμε τους αυτοσχεδιασμούς και τις παγίδες.

Αν δεν υπάρξει συμφωνία επί των Όρων Αναφοράς τότε ο Γ.Γ. του ΟΗΕ πολύ πιθανόν να σφραγίσει το τέλος, καταθέτοντας στο Συμβούλιο Ασφαλείας την εντολή παροχής καλών υπηρεσιών που έχει. Γεγονός που θα προσφέρει στα εμπλεκόμενα μέρη την ελευθερία για άλλες μορφές λύσης. Επάνοδος σε νέα Διάσκεψη με χρονοδιάγραμμα θα οδηγήσει είτε σε άσκηση επιδιαιτησίας, στο τέλος του χρονοδιαγράμματος, είτε στην κατάταξη του Κυπριακού στα «μη επιλύσιμα προβλήματα», με ότι αυτό συνεπάγεται: εκτός βέβαια κι αν κάποιοι πιστεύουν ότι η Τουρκία θα εγκαταλείψει τις πάγιες θέσεις της για εγγυήσεις και παραμονή στρατευμάτων και μετά τη λύση, ή ότι εμείς θα πρέπει να δεχθούμε να ικανοποιήσουμε όλες τις απαιτήσεις της.

Η άρνηση να μελετήσουμε όλες τις επιλογές που έχουμε μας καθιστά προβλεπτούς και μας καθηλώνει σε άμυνα και διαχείριση με αυτοσχεδιασμούς. Οι μελέτες, ο προβληματισμός και ο διάλογος δεν έκαναν ποτέ ζημιά σε κανένα κράτος και σε κανένα λαό. Οι δογματισμοί, οι εμμονές, η φοβία και η άρνηση αναζήτησης νέων δρόμων είναι που ζημιώνουν κράτη και λαούς.

Άρνηση μελέτης και διαλόγου για εναλλακτικές επιλογές μας εγκλωβίζει σε μιαν άγονη πορεία που στην λιγότερο ζημιογόνο έκφραση της οδηγεί σε αδιέξοδο και παράταση της κατοχής και εδραίωση της διχοτόμησης.

#ΣυμμαχίαΠολιτών #Κυπριακό

Συμμαχία Πολιτών

Λεωφ. Λεμεσού 67

Αγλαντζιά, Λευκωσία

Κύπρος

Τ. (357) 22 282 000

Φ. (357) 22 282 200

info@symmaxiapoliton.org

  • Συμμαχία Πολιτών
  • Συμμαχία Πολιτών
  • Συμμαχία Πολιτών

Copyright © 2020 - Συμμαχία Πολιτών. All rights reserved.  Πολιτική Απορρήτου και Όροι Χρήσης